कंबरेला प्लायर, खांद्यावर जबाबदारी: महावितरणमधील ‘वायरवूमन’ ज्योती आहेर

महाराष्ट्रातील अनेक गावांमध्ये सकाळपासूनच गावकुसात कामांची लगबग सुरू होते. रस्त्यावरून शेतात जाणारी माणसं, हातगाड्या, दुचाक्या—या सगळ्यांत एक चित्रही सहज दिसतं: बाईकवरून जाणारी एक तरुणी, कंबरेला प्लायर, आणि खांद्यावर जबाबदारी. महावितरणमध्ये काम करणाऱ्या ज्योती आहेर यांचं हे चित्र अनेकांसाठी अभिमानाचं कारण बनलं आहे.

बीबीसी मराठीच्या संदर्भानुसार ज्योती आहेर ‘वायरवूमन’ म्हणून ओळखल्या जातात—कारण त्या विद्युत कामाशी संबंधित जबाबदाऱ्या प्रत्यक्ष मैदानात जाऊन पार पाडतात. ग्रामीण भागात विजेचा पुरवठा हा शेती, शिक्षण, लहान उद्योग-व्यवसाय आणि घरगुती जीवनाचा कणा असतो. त्यामुळे या कामातील प्रत्येक कृती—तपासणी, दुरुस्ती, देखभाल—ही केवळ तांत्रिक नसून, लोकांच्या दैनंदिन जगण्याशी जोडलेली सेवा ठरते.

‘पुरुषांचं काम’ या चौकटीपलीकडे विद्युत दुरुस्ती, वायरिंगसारखी क्षेत्रं अनेकदा ‘पुरुषप्रधान’ म्हणून ओळखली जातात. त्या पार्श्वभूमीवर ज्योती आहेर यांची वाटचाल महत्त्वाची ठरते. कामाच्या स्वरूपात ताकद, तांत्रिक कौशल्य, जबाबदारीची जाणीव आणि सुरक्षिततेचे नियम—या सगळ्यांचा समतोल लागतो. ज्योती यांच्याबाबत चर्चेत येतं ते केवळ त्यांच्या धाडसामुळे नाही, तर त्यांनी हे काम सातत्याने आणि सक्षमपणे केल्यामुळे.

ग्रामीण भागात एखादी महिला अशा भूमिकेत दिसली की अनेकांचा दृष्टिकोन आपोआप बदलतो. गावातल्या मुलींसाठी तो एक जिवंत उदाहरण ठरतं—की कौशल्य शिकून, प्रशिक्षण घेऊन आणि संधी मिळाल्यावर कोणतंही काम आत्मविश्वासाने करता येतं. त्याचसोबत कुटुंबीय, शेजारी आणि स्थानिक समुदायातही महिलांच्या कामाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अधिक व्यावहारिक आणि प्रोत्साहन देणारा होण्याची शक्यता वाढते.

सेवा, कौशल्य आणि रोजच्या गरजा महावितरणसारख्या संस्थांमध्ये काम म्हणजे केवळ कार्यालयीन चौकटीत राहणं नाही. अनेक वेळा प्रत्यक्ष ठिकाणी जाऊन समस्या समजून घेणे, दुरुस्तीची गरज ओळखणे आणि आवश्यक उपाययोजना करणे—या गोष्टी महत्त्वाच्या असतात. ग्रामीण भागात वीजपुरवठ्यातील अडचणींमुळे पाण्याचे मोटार पंप, शेतातील कामे, छोटे उद्योग, तसेच विद्यार्थ्यांचा अभ्यास यावर परिणाम होऊ शकतो. अशा वेळी तत्पर सेवा हा दिलासा ठरतो.

ज्योती आहेर यांचे काम हे या सेवेशी थेट जोडलेले आहे. बाईकवरून परिसरात फिरून काम करणे, साधनसामग्री जवळ ठेवणे, आणि जबाबदारीने काम पूर्ण करणे—या सगळ्यातून एक आधुनिक, कार्यक्षम आणि समुदाय-केंद्रित व्यावसायिक प्रतिमा उभी राहते. ‘कंबरेला प्लायर’ ही प्रतिमा प्रतीकात्मक आहे—ती कौशल्याचे आणि तयारीचे चिन्ह आहे.

प्रेरणा देणारी वाटचाल, अधिक संधींचा संकेत अशा कथा केवळ व्यक्तीच्या यशापुरत्या मर्यादित राहत नाहीत. त्या स्थानिक पातळीवर कौशल्य-विकास, रोजगार आणि समावेशक संधींबाबत चर्चा घडवतात. युवक-युवतींना तांत्रिक शिक्षणाकडे वळण्यासाठी प्रेरणा मिळू शकते, तर संस्थांसाठीही विविधतेला वाव देण्याचा संदेश मजबूत होतो.

महत्त्वाचं म्हणजे, यामध्ये ‘अपवाद’ म्हणून पाहण्यापेक्षा ‘नवीन सामान्य’ म्हणून स्वीकार करण्याची मानसिकता तयार होते. महिलांनी फक्त विशिष्ट कामं करावीत अशी जुनी चौकट बदलण्याच्या दिशेने हा एक सकारात्मक संकेत आहे.

**का महत्त्वाचं आहे (Why it matters):** ग्रामीण भारतात वीजसेवा ही जीवनमानाशी थेट जोडलेली आहे. ज्योती आहेर यांसारख्या कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती सेवा-क्षमता वाढवते, महिलांसाठी तांत्रिक क्षेत्रातील संधी दृढ करते आणि स्थानिक समुदायाला आत्मविश्वास व प्रेरणा देते.